Bedrijfsoverdracht binnen familie gemakkelijker

Dick — Tue, 11 Sep 2018 07:58:10 +0000

Bij de overdracht van een onderneming met vastgoed binnen de familie kan de heffing van overdrachtsbelasting een drempel zijn. Maar Hof Arnhem–Leeuwarden heeft bevestigd dat onder voorwaarden ook voor die belasting een vrijstelling kan gelden.

Voor bedrijfsopvolging is dit een belangrijke vrijstelling, naast de faciliteiten voor inkomstenbelasting en schenkbelasting (de bedrijfsopvolgingsregeling, BOR). De vrijstelling heeft tot doel fiscale belemmeringen bij de bedrijfsoverdracht binnen familiebedrijven weg te nemen en is naar oordeel van het hof ook van toepassing bij de verkrijging van een BV met een materiële onderneming en vastgoed. Naar de letterlijke tekst zou de vrijstelling alleen gelden voor een onderneming van een privépersoon (een IB-onderneming). Hiermee bevestigt het hof de uitspraak van de Rechtbank Noord-Nederland op 12 juli 2016, waartegen de Belastingdienst beroep had aangetekend.

Overdrachtsbelasting
Als een familiebedrijf – een ondernemende BV of NV – de zaak overdraagt aan de volgende generatie en de totale onderneming bestaat voor een belangrijk deel uit onroerende zaken, dan is die overdracht in beginsel belast met overdrachtsbelasting. Onder bepaalde voorwaarden is volgens het hof de overdracht echter vrijgesteld van overdrachtsbelasting. Vereiste is wel dat de bedrijfsopvolger ook écht een direct familielid is (broer/zus, kinderen, kleinkinderen, of echtgenoten daarvan) en dat er sprake is van overdracht van alle aandelen in een vennootschap met een ‘materiële’ onderneming, waardoor de volledige zeggenschap in die onderneming overgaat. Een duurzame organisatie van kapitaal en arbeid dus, die is gericht op het deelnemen aan het maatschappelijk productieproces en met een winstoogmerk. Hoewel de BOR in de overdrachtsbelasting volgens de wet niet van toepassing is op de overdracht van aandelen in een vastgoedvennootschap, oordeelt het hof dat de BOR toch toegepast mag worden als aan bovengenoemde voorwaarden is voldaan. Het hof baseert dit oordeel op de parlementaire geschiedenis en de structuur van de wet.

Vastgoedportefeuille
Omdat de BV een materiële onderneming uitoefent, is er geen reden om deze anders te behandelen dan een IB-onderneming. De verkrijging van de vastgoedportefeuille zou immers zijn vrijgesteld van overdrachtsbelasting als het om een IB-onderneming ging. De verwachting is dat de Belastingdienst cassatie zal aantekenen: ‘Gelet op de bestaande jurisprudentie verwachten wij echter dat de Hoge Raad zal oordelen in lijn met het hof’.

Het bericht Bedrijfsoverdracht binnen familie gemakkelijker verscheen eerst op Solvent.

Bedrijfsovername binnen familie: waar let je op?

Dick — Fri, 18 Nov 2016 10:54:48 +0000

Veel familiebedrijven gaan kopje onder na de overdracht op de volgende generatie. Dit is het internationale beeld, gebaseerd op verschillende onderzoeken. Hoewel het in Nederland vaak wél goed gaat, kunnen familiebedrijven ook hier maatregelen nemen die zorgen voor een succesvolle bedrijfsoverdracht.

Familiebedrijven lopen grote risico’s bij de overdracht naar een volgende generatie. Volgens internationaal onderzoek overleeft slechts drie procent van de familiaire ondernemingen twee generatiewisselingen. Volgens Maarten Vijverberg en Gonneke van der Lee, partners bij Clifton Finance, scoren Nederlandse familiebedrijven weliswaar beter, maar ook zij zijn kwetsbaar bij overdracht tussen generaties. De zes belangrijkste strategieën om de slagingskans van een overdracht te vergroten:

Een sterke strategische positie is een must

Wat onderscheidt familiebedrijven die al vele generaties hun bestaan bewijzen? Zij hebben veelal een sterke positie in de markt. Een voorbeeld vormen de supermarktketens, waar krachtige combinaties van familiebedrijven zijn ontstaan. Weer andere familiebedrijven opereren in sterke nichemarkten. “Je moet constant toetsen of je wel op goede weg bent”, aldus Van der Lee. “Kijk naar organisaties zoals Bavaria, dat ervoor kiest bepaalde merken in het buitenland over te nemen. Of Pon, dat de switch maakt van het importeurschap van automerken als Volkswagen en Audi naar een bedrijf voor mobiliteit in de breedste zin van het woord. Deze ondernemingen maken voortdurend strategische overwegingen en denken na over veranderingen in de markt en hun positie daarin.”

De volgende generatie moet geschikt zijn

Ook de geschiktheid van de nieuwe generatie is bepalend voor slagingskans van het familiebedrijf. “Geschiktheid is combinatie van competenties en ervaring die op dat moment nodig zijn om het familiebedrijf naar een nieuwe fase van ontwikkeling te brengen”, zegt Vijverberg. Interne en externe factoren van het familiebedrijf spelen een rol en de analyse daarvan verschilt per onderneming. Belangrijk is ook dat de organisatie een cultuur en omgeving creëert waarin de volgende generatie kan leren en genoeg weerstand ondervindt. “Doe je dit zorgvuldig, dan kun je beoordelen of opvolgers geschikt zijn en welke rollen in het bedrijf bij ze passen.”

De oude generatie moet kunnen loslaten

De beperking van de ruimte voor de nieuwe generatie is een valkuil voor familiebedrijven. De oude generatie die krampachtig de controle wil behouden staat daardoor ondernemerschap van de volgende generatie in de weg. Een tijdige voorbereiding van de overdracht voorkomt deze situatie. Ook een goede begeleiding van de nieuwe generatie, bijvoorbeeld door een evenwichtig samengestelde raad van commissarissen, kan helpen. Wel is het oppassen hier. “Het gebeurt weleens dat de oprichter van het bedrijf als voorzitter van de RvC een belangrijke rol blijft spelen”, zo vertelt Van der Lee. “Dat is een rol vanuit die coulissen die bijna altijd zorgt voor ellende. De vorige generatie moet beschikbaar blijven voor advies, maar de teugels ook laten vieren.”

Kies voor het rendement van de onderneming

Een consequentie van de overdracht naar de volgende generatie is de verwatering van aandelen. Bij vererving naar volgende generaties zullen er meerdere familieleden zijn die geen actieve rol hebben in de onderneming. Zij zullen daardoor anders aankijken tegen de rendementen uit de onderneming, en waarschijnlijk eerder een beroep doen op dividenduitkeringen. Hierdoor blijven er minder middelen over om in het bedrijf te investeren. Vijverberg: “Het is belangrijk dat je duidelijke afspraken maakt over wat er minimaal nodig is om de solvabiliteit en de marktpositie van het bedrijf te verzekeren. Het is misschien ook wel zo verstandig om de kring van aandeelhouders zo klein mogelijk te houden en te beperken tot de aandeelhouders die een directierol in de onderneming hebben. Dat kan betekenen dat je familieleden moet gaan uitkopen, maar het soms is het beter voor het runnen van de onderneming.”

Een duidelijk familie-DNA

Bij vererving naar de tweede generatie is er vaak sprake van vererving binnen het gezin. Vaak hanteren deze kinderen dezelfde normen en waarden. Bij vererving naar de derde generatie verandert er veel: er is vererving naar meerdere gezinnen en niet iedereen deelt dezelfde normen en waarden. “Als het gaat om overdragen is het verstandig om af te vragen: ‘Wie zijn wij als bedrijf en hoe gaan we met elkaar om?’”, stelt Van der Lee. “De uitkomsten daarvan kan je ook met elkaar communiceren. Als je als familiebedrijf besluit waar je voor staat, dan kun je daar ook consequenties aan verbinden en hier mensen aan houden. Veel familiebedrijven hebben een krachtig waardepatroon, dat niet alleen leeft in de familie van de aandeelhouders in het bedrijf, maar ook in de families van werknemers. Dat moet je koesteren.”

Vernieuwing met behoud van het oude

De kracht van familiebedrijven is altijd geweest dat deze een meer behouden strategie hanteren. Risico’s wegen zij zorgvuldig af; er is immers familiekapitaal in het geding. En door de grote betrokkenheid van de personen in de familie worden alle opties van de onderneming goed uitgewerkt en afgewogen. Te veel risicomijdend gedrag kan echter ook leiden tot afvlakkend ondernemerschap en gemiste kansen. Zeker in deze tijd waarin technologie en maatschappij zo snel veranderen. “Ook als je de afgelopen 100 jaar hebt bestaan als familiebedrijf is er geen garantie dat je nog eens een eeuw bestaat”, aldus Vijverberg. “Je zult dus moeten nadenken over hoe je verandering mogelijk maakt.”

Het bericht Bedrijfsovername binnen familie: waar let je op? verscheen eerst op Solvent.

Bedrijfsovername Archieven - Solvent

Bedrijfsoverdracht binnen familie gemakkelijker

Bedrijfsovername binnen familie: waar let je op?